Als het gaat om duurzaamheid valt er in de mode-industrie nog heel wat te winnen. En dus ook in onze eigen kledingkast. We weten allemaal wel dat kledingproductie vervuilend is en dat de werkomstandigheden niet altijd even best zijn, maar de oplossingen zijn niet altijd eenvoudig. Wat wel eenvoudig is, is dat zelf kleding maken duurzamer is dan nieuwe kleding kopen. Heb ik cijfers om dat keihard te maken? Nee, maar ik zal je wel uitleggen waarom het toch zo werkt. Natuurlijk geef ik je ook tips zodat jij kunt werken aan een duurzame kledingkast.
Waarom willen we ook al weer een duurzame kledingkast?
De mode-industrie staat in de top 3 van de meest vervuilende industrieën. Een derde van alle pesticiden die in de wereld gebruikt worden, gaan naar de katoenteelt. Verfstoffen en andere chemicaliën worden geloosd in rivieren. Polyester (dat is dus gewoon ordinair plastic) heeft een enorme vlucht genomen en belandt in grote hoeveelheden op afvalbergen. Fast fashion merken doen aan overproductie: ze weten op voorhand dat ze een derde van de collectie verbranden of op een afvalberg dumpen, maar dat is nog altijd goedkoper dan maken wat we daadwerkelijk nodig hebben. Kortom: de schoen wringt en niet zo’n klein beetje ook.
Deze werkwijze heeft niet alleen een enorme impact op het milieu, je kunt ook spreken van sociale impact. De meeste arbeiders in textiel fabrieken krijgen nog altijd geen leefbaar loon, de werkdruk en -uren zijn extreem (soms wel 16 uur per dag) en er zijn geen of weinig sociale voorzieningen. Zo is het vaak verboden om je te verenigen in een vakbond. Ook is het werk vaak fysiek zwaar of zelfs gevaarlijk en zijn mensen op te jonge leeftijd ziek of op. En dan hebben we het nog niet over dwangarbeid of kinderarbeid gehad. Dat is ook nog steeds aan de orde van de dag. Kortom: er zijn mensen (veelal vrouwen) die lijden en onderdrukt worden zodat andere mensen er leuk uit kunnen zien.
Na deze twee uiterst deprimerende alinea’s is er gelukkig ook goed nieuws: jij kunt ervoor kiezen om het anders te doen. Ik wil niet dat de natuur voor mijn kledingkast naar de knoppen gaat en ik wil ook niet dat andere mensen er ziek voor worden. En dat hoeft ook niet als je maar slimme keuzes maakt. Dan heeft je kleding een beperkte milieu impact en zorg je ervoor dat de mensen die jouw stoffen (en kleding) maken een fijn leven hebben.
Slimme kledingkeuzes maken
Er zijn drie momenten waarop je slimme kledingkeuzes kunt maken: als je iets koopt, als je iets gebruikt en als je iets weggooit. Daarover heb ik onlangs een blog geschreven. Hierin vind je 15 tips om duurzaam met je kleding om te gaan. Nog niet gelezen? Snel doen dan. Dat kan hier.
Wat zelf maken minder duurzaam maakt (en hoe het toch net iets duurzamer kan)
Terug naar het zelf maken van kleding. Ik moet toegeven dat niet alles aan zelf maken duurzaam is. Waarom niet? Omdat je voor één kledingstuk relatief meer stof nodig hebt dan voor hetzelfde item als je er 100 van maakt. Produceer je in grote hoeveelheden dan kun je meer schuiven met patroondelen. Eén item maken levert dus meer afval op. Maar vergeet niet: het is pas afval als je het in de prullenbak gooit. Tot die tijd kan het nog van alles worden.
Al het begin is lastig, ook bij naaien. Je eerste zelfgemaakte items worden niet altijd de favorieten waar je nog jaren mee vooruit kunt. Dat geeft niet – je moet het nog leren. Toch kun je ook in deze fase slimme keuzes maken. Mijn favoriete tips:
- Kies projecten uit die passen bij jouw niveau, zodat het sneller een succes wordt.
- Doe eerst een kleur- en stijlanalyse, zodat je kunt inschatten of een patroon en stof bij je past.
- Maak bovenal wat je tof vindt.
Toen ik als veertienjarige op naailes ging, moest ik een vast programma doorlopen. Ik heb eerst drie kledingstukken gemaakt die totaal niet mijn smaak waren. Zonde! Daarom laat ik mijn cursisten vrij kiezen: ik heb een aantal basisprojecten, maar je mag er altijd van afwijken. Mochten je eerste maaksels niet zijn wat je ervan hoopte: laat het even liggen en zet er later de schaar weer in. Zo maakte een van mijn cursisten een vlaggenlijn van haar eerste probeersels. Een mooie manier om te recyclen (en herinneringen op te halen).
Waarom zelf maken leidt tot een duurzame kledingkast
En dan nu het antwoord op de million-dollar question: wat maakt naaien nou zo duurzaam? Ik heb 7 redenen op een rij gezet. Dan kun jij de wereld laten weten waarom jij de duurzame keuze maakt.
- Je kunt niet zoveel maken als kopen. Met één druk op de knop krijg je zo een lading kleding thuis bezorgd. Een middagje in de stad en je neemt alles mee wat je leuk vindt. Zo makkelijk gaat het niet als je zelf kleding maakt. Dan kies je een patroon uit, koopt er stof bij en ben je uren aan het knippen en naaien. Meestal is die tijd verdeeld over een aantal weken. Althans, mijn cursisten zijn vaak een paar weken met één project bezig, als ze er alleen in de les aan werken. Dat maakt het al meteen slow fashion. Overconsumptie gaat dus veel minder makkelijk als je zelf kleding maakt. Het enige waar je op moet letten, is dat je niet veel meer stoffen in koopt dan dat je tijd hebt om te naaien (guilty as charged).
- Weken aan één kledingstuk?! Ja, echt, kleding maken kost moeite. Dat maakt je minder gevoelig voor impulsacties. Als je begint aan een kledingstuk denk je na over hoe het kledingstuk jou zal staan, of de stof mooi zal vallen, hoe je het helemaal naar jouw wens kan maken. Want al dat werk heeft ook zo z’n voordelen: kleding die helemaal op jouw maat en pasvorm is afgestemd en ook nog eens 100% jouw stijl is. Kortom, impulsaankopen die in de winkel leuk leken, maar nooit uit de kast komen, dat is niet aan de orde in je naaikamer (soms wel in de stoffenwinkel).
- En omdat je zoveel tijd en moeite in je zelfgemaakte kleding hebt gestopt, zul je kleding sneller repareren. Als je denk aan al die uren die in die fantastisch mooie jurk zitten, dan is het ineens wel de moeite waard om er een nieuwe rits in te zetten of een uit gelubberd boordje te vervangen.
- Sowieso zul je beter voor je kleding gaan zorgen. Van je zelfgemaakte broek wil je niet dat die na drie wasbeurten gekrompen is of verkleurd of vaal. Met een beetje kledingliefde bewaar en was je je kleding nog zorgvuldiger. Zoals je met al je lievelingsitems doet (je favoriete kopje, boek, knuffelbeest, noem maar op).
- Een kledingstuk gaat vaak een paar keer de wereld rond voor het in de winkel hangt. Kleding kent een complexe productieketen. Elk kledingstuk begint bij een grondstof (bijvoorbeeld een katoenplantje, zijderups, boom, schaap of aardolieveld). Eerst moet die grondstof gewonnen worden en klaargemaakt worden om er garen van te spinnen. Van dat garen wordt een stof geweven of gebreid, de stof krijgt soms nog verschillende bewerkingen en dan begint het kledingmaakproces pas. Maar het maken gebeurt ook niet allemaal in één fabriek. Het stikken van de jeans gebeurt vaak op een andere plek dan het bevestigen van de studs en knopen. Zo kan een katoenvezel reizen van Turkije naar Bangladesh naar Cambodja etc. Het is maar net waar de lonen laag en de regels soepel zijn. De stoffen die je koopt hebben natuurlijk ook een reis afgelegd, maar ze reizen net iets minder ver dan een kledingstuk.
- Als je zelf kleding maakt, ben je niet gebonden aan trends. Verplicht aan de skinny jeans? Nee hoor, je maakt gewoon pantalons waar jij je fantastisch in voelt. Toegegeven, je moet wel de juiste stof kunnen vinden, maar dan zijn de mogelijkheden eindeloos. Dat betekent minder kledingcompromissen en dus ook minder miskopen.
- Als je kunt naaien, kun je ook oude kleding een tweede leven geven. Kleding upcyclen is het meest duurzame wat je kunt doen. Het zorgt dat minder textiel op de afvalberg belandt en dat je geen nieuwe kleding hoeft te kopen. Dubbele winst dus. Bovendien kun je bij het opknappen van een oude favoriet prima je restlapjes verwerken. Zo zorg je ervoor dat geen enkel stukje stof in de vuilnisbak eindigt.
Tot slot
Natuurlijk, ook als je kleding maakt kun je overconsumeren. Meer items maken dan je nodig hebt. Beginnen aan een project dat niet binnen je (capsule) garderobe past. Meer stoffen kopen dan je ooit gaat verwerken. Of stoffen kiezen van matige kwaliteit (maar het printje was zo leuk). Niks menselijks is de zelf makers vreemd. Toch zie ik hoe bewust mijn cursisten keuzes maken. Past dit patroon bij mijn figuur en smaak? Ook zie ik steeds meer cursisten kiezen voor dead stock of stoffen met GOTS label. Allemaal stappen in de richting van duurzaamheid. Zo kun je met recht zeggen: ik heb een duurzame garderobe.
